Το καλοκαίρι είναι συνώνυμο της ξεκούρασης, της θάλασσας και του παιχνιδιού με τα παιδιά. Τα τελευταία όμως χρόνια συνοδεύεται όλο και συχνότερα από έντονα κύματα καύσωνα, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη σωστή ενημέρωση για την προστασία της υγείας μας.
Είναι πια καθολικά αποδεκτό πως κάθε καλοκαίρι θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε όλο και υψηλότερες θερμοκρασίες. Η υπερθέρμανση του πλανήτη είναι γεγονός σε παγκόσμια κλίμακα. Αυτό πρέπει να μας βάζει σε σκέψη για το πώς θα προστατευθούν οι ευαίσθητες ομάδες: νεογνά, βρέφη, παιδιά, έγκυες, ηλικιωμένοι, αυτοί που λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα. Προσοχή επίσης χρειάζονται οι εργάτες σε εξωτερικούς χώρους, αλλά και παιδιά και έφηβοι που αθλούνται σε υψηλό επίπεδο σε ζέστη και/ή υψηλή υγρασία . Όμως, ας μην ξεχνάμε τα κατοικίδια μας αλλά και τα αδέσποτα της γειτονιάς μας, γιατί είναι τα πλέον ανυπεράσπιστα πλάσματα.
Η έκθεση της εγκύου σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να συνεπάγεται επιπλοκές κατά την κύηση (προεκλαμψία, υπέρταση, μειωμένο αμνιακό υγρό), πρόωρο τοκετό, αυξημένη νοσηρότητα του εμβρύου και του νεογνού, χαμηλότερο βάρος γέννησης, ως και αυξημένη συχνότητα αιφνίδιου θανάτου ( SIDS). Σε πειραματικά μοντέλα η υψηλή θερμοκρασία του περιβάλλοντος επηρεάζει την ικανότητα σύνθεσης πρωτεϊνών του οργανισμού, με αρνητική επίπτωση στα αντισώματα και στα κύτταρα άμυνας και αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις.
Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο τα παιδιά είναι πιο ευαίσθητα, είναι η αυξημένη επιφάνεια σώματος σε σχέση με τη μάζα τους, η μειωμένη λειτουργία των αδένων που παράγουν ιδρώτα, η μεγαλύτερη παραγωγή θερμότητας, και η μικρότερη ικανότητά τους για θερμορύθμιση.
Μην ξεχνάμε πως η αυξημένη υγρασία σε συνδυασμό με υψηλή θερμοκρασία μπορεί να επιδεινώσει την αφυδάτωση. Όταν ιδρώνουμε χάνουμε ιδρώτα και άλατα .
.
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Σε βρέφη και νήπια πρέπει να προσέχουμε για πιθανές ενδείξεις υπερθέρμανσης: ευερεθιστότητα, αυξημένο κλάμα, εξάνθημα στην περιοχή της πάνας. Ζητάμε επειγόντως βοήθεια ειδικού όταν παρατηρήσουμε: μειωμένη παραγωγή ούρων, ξηροστομία, εισέχουσα πρόσθια πηγή, εμετό ή διάρροια, κλάμα χωρίς δάκρυα, έντονη ευερεθιστότητα. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να παραπονεθούν για ναυτία, πονοκέφαλο, μυκές κράμπες, μυϊκή αδυναμία, υπερβολική δίψα και μπορεί να παρουσιάσουν: ξηροστομία, εξάντληση ( μετά από παιχνίδι σε εξωτερικό περιβάλλον), σκούρα (πυκνά) ούρα ή μή παραγωγή ούρων το τελευταίο 8ωρο, ταχύπνοια, ταχυκαρδία, υψηλή θερμοκρασία σώματος που δεν υποχωρεί μετά από 2 ώρες σε συνδυασμό με έλλειψη ιδρώτα. Το πιο σημαντικό όμως είναι η αλλαγή του επιπέδου συνείδησης: έμετος, λήθαργος, μειωμένη απάντηση σε ερεθίσματα, λιποθυμία, σπασμοί, κώμα.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Η αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης διαφέρει ανάλογα με την ηλικία και το επίπεδο της αφυδάτωσης. Σε ήπιες περιπτώσεις δώστε άφθονο νερό, τυλίξτε το σώμα με βρεγμένη πετσέτα, βάλτε δροσερά επιθέματα στο μέτωπο, στον τράχηλο, στις μασχάλες, στις βουβωνικές περιοχές. Για ένα παιδί που απλώς ζεστάθηκε, το νερό είναι συνήθως επαρκές, αν όμως η αφυδάτωση είναι μεγαλύτερη μπορείτε να δώσετε ηλεκτρολυτικό διάλυμα. Ο μητρικός θηλασμός προστατεύει από την αφυδάτωση εφόσον είναι επαρκής η ποσότητα του γάλακτος ( η μητέρα πρέπει να πίνει πολλά υγρά).
Σε πιο σοβαρές καταστάσεις και μέχρι να έχετε την αντιμετώπιση από ειδικό, βάλτε τον ασθενή σε δροσερό περιβάλλον, ανοίξτε το κλιματιστικό και τον ανεμιστήρα, βγάλτε τα επιφανειακά ρούχα του, βάλτε κρύα επιθέματα . Αν κάνει εμετό, γυρίστε το κεφάλι και το σώμα σε πλάγια θέση ώστε να αποφευχθεί η εισρόφηση. Μη βάζετε το παιδί σε πολύ κρύο νερό και μη στρέφετε τον ανεμιστήρα στο πρόσωπο, ειδικά στα βρέφη. Σε ριννοραγία πιέστε πιάνοντας με δείκτη αντίχειρα το μαλακό τμήμα της μύτης για 10 λεπτά.
ΠΟΤΕ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΣ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ
Η υπερθέρμανση μπορεί να προκαλέσει ήπια προβλήματα (ήπια αφυδάτωση και υψηλότερη θερμοκρασία σώματος) αλλά και σοβαρά (δυσλειτουργία καρδιαγγειακού- μυικού-νευρικού συστήματος, οργανική ανεπάρκεια, ακόμη και θάνατο). Στην τελευταία περίπτωση είναι επείγουσα η αντιμετώπιση σε τριτοβάθμιο νοσοκομείο.
ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ:
- Ενημερωνόμαστε καθημερινά για την πρόγνωση του καιρού και αποφεύγουμε τις μετακινήσεις και τις εξωτερικές δραστηριότητες τις ώρες με υψηλή θερμοκρασία και υγρασία (12:00–16:00).
- Φοράμε ελαφριά, ανοιχτόχρωμα, βαμβακερά ρούχα, καπέλο και χρησιμοποιούμε ομπρέλα ή αναζητούμε σκιά όταν βρισκόμαστε σε εξωτερικούς χώρους.
- Ενυδατωνόμαστε επαρκώς, προτιμώντας το νερό αντί για καφέ, τσάι ή σακχαρούχα ποτά. Προσφέρουμε στα παιδιά νερό συχνά, ακόμη και όταν δεν εκδηλώνουν δίψα.
- Διατηρούμε το σπίτι δροσερό, κλείνοντας παντζούρια και κουρτίνες στα παράθυρα που τα βλέπει ο ήλιος και χρησιμοποιώντας κλιματισμό ή ανεμιστήρα, όταν χρειάζεται.
- Δεν αφήνουμε ποτέ παιδί ή κατοικίδιο μέσα σε σταθμευμένο αυτοκίνητο ή σε κλειστό, ζεστό χώρο, ούτε για λίγα λεπτά.
- Δεν επιτρέπουμε το παιχνίδι και την άσκηση σε εξωτερικούς χώρους κατά τις ώρες έντονης ζέστης.
- Δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στα υπέρβαρα παιδιά, καθώς αφυδατώνονται ευκολότερα και διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο υπερθέρμανσης.
- Είμαστε ακόμη πιο προσεκτικοί όταν το παιδί έχει οξεία νόσο, όπως πυρετό, γαστρεντερίτιδα ή άλλη κατάσταση που αυξάνει τον κίνδυνο αφυδάτωσης.
- Σε περίπτωση θερμοπληξίας, δεν χορηγούμε αντιπυρετικά για τη μείωση της θερμοκρασίας του σώματος. Η αντιμετώπιση βασίζεται στην άμεση και σταδιακή ψύξη του οργανισμού και στην έγκαιρη ιατρική εκτίμηση.
- Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε παιδιά που λαμβάνουν ορισμένα φάρμακα, όπως αντιϊσταμινικά, καθώς η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπερθέρμανσης. Αντίστοιχη προσοχή χρειάζεται και σε άτομα που λαμβάνουν αντιψυχωσικά, αντιχολινεργικά, διουρητικά, β-αναστολείς, ινσουλίνη ή άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα.
Τέλος η πιο σημαντική ασπίδα μας σε ακραία υψηλές θερμοκρασίες είναι η ενημέρωση και η πρόληψη. Για να μπορούμε να απολαμβάνουμε το ελληνικό καλοκαίρι, που είναι μια γιορτή για όλες τις αισθήσεις και να μάθουμε και τα παιδιά μας να το απολαμβάνουν με τον ίδιο τρόπο μα ασφάλεια και σεβασμό στην υγεία τους.
Πηγές: WHO, EΟΔΥ