Οι διατροφικές συνήθειες που αποκτούνται τα πρώτα 2 χρόνια της ζωής επηρεάζουν τις τροφικές προτιμήσεις εφόρου ζωής, γι αυτό έχει σημασία να προωθούνται υγιή πρότυπα.
Η σίτιση του βρέφους με στερεές τροφές είναι μία διαδικασία εκμάθησης συμπεριφορών που εξαρτάται από τη νευρολογική ωριμότητα ( το βρέφος μπορεί να κάθεται με υποστήριξη και να έχει καλό έλεγχο της κεφαλής και του κορμού), τις διαπροσωπικές σχέσεις, περιβαλλοντικές επιδράσεις και κουλτούρα.
Το μητρικό γάλα ή το γάλα σκόνη για βρέφη είναι επαρκή για την ανάπτυξη μέχρι τον 6ο μήνα ζωής. Πριν την ηλικία των 12 μηνών δεν επιτρέπεται το φρέσκο/ εβαπορέ γάλα αγελάδας και κατσίκας , ούτε και τα φυτικά γάλατα του εμπορίου σε tetra pak. Η χορήγηση φρέσκου/εβαπορέ γάλακτος αγελάδας συνοδεύεται από αυξημένο κίνδυνο σιδηροπενίας και αναιμίας λόγω της απώλειας αίματος από το πεπτικό (αλλεργική πρωκτοκολίτιδα) και μπορεί να επιφέρει αυξημένο νεφρικό φορτίο με αποτέλεσμα αφυδάτωση και νεφρική δυσλειτουργία.
Σε ηλικία 12 μηνών τα περισσότερα υγιή βρέφη καλύπτουν σχεδόν τις μισές ανάγκες τους σε θερμίδες από τις στερεές τροφές.
Μετά την ηλικία των 6 μηνών το μητρικό γάλα δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες του βρέφους σε ενέργεια, πρωτεΐνη, σίδηρο, ψευδάργυρο και ορισμένες λιποδιαλύτες βιταμίνες. Όμως, δε συνιστάται να γίνεται η έναρξη στερεών τροφών πριν την ηλικία των 4 μηνών ( για τα πρόωρα 4 μηνών διορθωμένη). Μετά τον 3ο-4ο μήνα τα βρέφη ξυπνούν συχνά τη νύχτα, δεν έχει αποδειχτεί όμως ότι η χορήγηση δημητριακών ( συνήθως ρυζάλευρο) μειώνει τις αφυπνίσεις/βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου.
Σε κάποιες μελέτες αναφέρεται ότι η χορήγηση στερεών τροφών πριν τον 4ο μήνα έχει συνδεθεί με αυξημένη πρόσληψη θερμίδων και παχυσαρκία. Σε κάποιες άλλες μελέτες αναφέρεται ότι σε βρέφη υψηλού κινδύνου για εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη, η ενωρίς (πριν τον 3ο μήνα) ή η όψιμη ( μετά τον 7ο μήνα) χορήγηση χορήγηση δημητριακών σχετίζεται με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη.
Από μελέτες φαίνεται πως τα βρέφη που θήλαζαν αποκλειστικά για 6 μήνες είχαν ίδια σωματική ανάπτυξη, αλλά λιγότερες λοιμώξεις του πεπτικού σε σχέση με τα βρέφη που ξεκίνησαν στερεές τροφές σε ηλικία 4 μηνών.
Η πρώτη τροφή που εισάγουμε (δημητριακά) δίνεται με κουτάλι- αποφεύγουμε να τα προσθέτουμε στο μπουκάλι μαζί με το γάλα λόγω κινδύνου αυξημένης πρόσληψης θερμίδων.
Αν το βρέφος αρνείται να φάει μια καινούργια τροφή, συνεχίζουμε να προσφέρουμε συχνά- αναφέρεται ότι ως 15 φορές μπορεί να χρειαστεί να ξαναχορηγηθεί, μέχρι να γίνει αποδεκτή. Ο μητρικός θηλασμός βοηθάει στην ευκολότερη αποδοχή των νέων τροφών, μέσω της μυρωδιάς των τροφών που τρώει η μητέρα.
Η προσφορά ποικιλίας λαχανικών περισσότερες από μία φορά την ημέρα, συνεπάγεται μεγαλύτερη πιθανότητα να τρώει λαχανικά ένα παιδί σε σχολική ηλικία.
Στα βρέφη δεν περιορίζουμε το προσλαμβανόμενο λίπος και τη χοληστερίνη. Δε δίνουμε αλάτι, ούτε και ζάχαρη και αυτό επηρεάζει τις διατροφικές προτιμήσεις σε γλυκά και αλμυρά σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Τα λαχανικά συμβατικής καλλιέργειας ( καρότο, σπανάκι, παντζάρι, φασόλια, κολοκύθι), σε αντίθεση με τα βιολογικά , μπορεί να περιέχουν νιτρικά άλατα με κίνδυνο μεθαιμοσφαιριναιμίας, γι αυτό αποφεύγουμε να τα δίνουμε σε παιδιά μικρότερα των 4 μηνών.
Οι τροφές που προκαλούν συχνότερα τροφικές αλλεργίες ( αυγό, ξηροί καρποί, σιτάρι, σουσάμι, θαλασσινά) πρέπει να εισάγονται νωρίς (4ος-6ος μήνας) ακόμη και στα παιδιά με υψηλό κίνδυνο τροφικής αλλεργίας. Οι τροφές αυτές δίνονται αρχικά σε πολύ μικρές ποσότητες και εφόσον δεν υπάρχει κάποια αντίδραση, αυξάνεται σταδιακά η ποσότητα και η συχνότητα. Όμως, είναι σημαντικό να προσφέρονται τακτικά για να επιτευχθεί η καλύτερη ανοχή. Παλιότερα οι τροφές αυτές προσφέρονταν πολύ αργότερα, όμως η πρακτική αυτή έχει εγκαταλειφθεί γιατί όχι μόνο δεν προστάτευε, αλλά αύξανε τον κίνδυνο εμφάνισης αλλεργίας.
Δε συνιστάται η χορήγηση χυμών φρούτων- δίνουμε τα ολόκληρα φρούτα πολτοποιημένα. Μπορούμε να δώσουμε μικρή ποσότητα χυμού μόνο για ιατρικούς λόγους (ενίσχυση απορρόφησης σιδήρου).
Ενισχύουμε το baby-led weaning, αφήνουμε το βρέφος να φάει μόνο του όσο θέλει, από μελέτες φάνηκε ότι δεν υπάρχει διαφορά στο βάρος σώματος και στην πρόσληψη των θερμίδων. Αποφεύγουμε τις τροφές που μπορεί να προκαλέσουν πνιγμονή ( ελιές, μεγάλα κομμάτια λαχανικών).
Αν και μέχρι τώρα η εισαγωγή μιας καινούργιας τροφής γινόταν σε διάστημα λίγων ημερών, αυτό δεν συνιστάται πια για λόγους πρακτικούς. Έτσι μπορεί κάθε επόμενη ημέρα να δοθεί κάποιο νέο τρόφιμο.
Αρχικά αλέθουμε πολύ καλά την τροφή και όταν το βρέφος τη δεχτεί, αλέθουμε όλο και λιγότερο μέχρι να είναι το φαγητό μεγάλα κομμάτια. Από την ηλικία 8-10 μηνών το βρέφος αρχίζει να μπορεί να τρώει με τα χέρια ( finger food) και ως 12 μηνών έχει αναπτύξει πλήρως αυτή την ικανότητα.
Το μητρικό γάλα δεν είναι αρκετό για την πρόσληψη σιδήρου μετά την ηλικία των 4 μηνών. Μετά θα πρέπει να εισαχθούν τροφές πλούσιες σε σίδηρο ή να χορηγηθεί συμπλήρωμα σιδήρου. Τα βρέφη που λαμβάνουν σκόνη γάλα 2ης βρεφικής ηλικίας προσλαμβάνουν επαρκή σίδηρο.
Τα πρόωρα (<37 εβδ) και χαμηλού βάρους γέννησης ( <2500 γρ) χρειάζονται συμπλήρωμα σιδήρου κατά τη διάρκεια του 1ου χρόνου ζωής.
Βιταμίνη Β12 χρειάζεται να παίρνουν τα θηλάζοντα βρέφη vegan μητέρων όταν η μητέρα δε λαμβάνει η ίδια Β12.
Λιποδιαλύτες βιταμίνες (Α, D,E, K) χρειάζεται να δίνονται σε βρέφη με δυσαπορρόφηση λίπους.